Zanim przyszła wojna i powiedziała: „Panowie, koniec jazdy”
Wyobraź sobie Polskę po 1918 roku. Kraj świeżo po zaborach. Drogi? Czasem są. Asfalt? Raczej błoto deluxe edition. A mimo to ktoś mówi:
„Zróbmy własny motocykl. I to porządny.”
Tak właśnie zaczęła się historia polskich motocykli.
Motocykle w kraju, który dopiero się składał
Po odzyskaniu niepodległości Polska była jak motocykl po generalnym remoncie… tylko że bez połowy części.
Trzy różne systemy przemysłowe po zaborach. Inna infrastruktura. Inne normy. Inne waluty w pamięci ludzi.
A jednak – ambicje były ogromne.
Początkowo sprowadzaliśmy motocykle z zagranicy, ale długo to nie trwało. Wojsko potrzebowało sprzętu. Państwo potrzebowało mobilności. A Polacy – jak to Polacy – chcieli pokazać, że potrafią.
Centralne Warsztaty Samochodowe – czyli „zróbmy to sami”
W Warszawie działały Centralne Warsztaty Samochodowe. Brzmi poważnie? Bo było poważnie.
To tam zaczęto projektować pierwsze ambitne konstrukcje.
CWS M111
Ten motocykl był jak międzywojenny power cruiser.
1000 cm³
solidna konstrukcja
projekt dopracowany technicznie
zero kompleksów wobec Zachodu
Problem? Kryzys gospodarczy i później wojna. Czyli klasyczne: „świetny projekt, fatalny timing”.
A potem wjeżdża on – cały na czerwono(i ciężko)
Z czasem CWS przekształcono w Państwowe Zakłady Inżynierii. I wtedy powstał motocykl, który dziś powoduje szybsze bicie serca kolekcjonerów.
Sokół 1000
To nie był motocykl.
To był manifest.
Silnik V2, prawie litr pojemności
Masa ponad 200 kg
Możliwość montażu wózka bocznego
Głównie dla wojska
Jeśli myślisz, że dzisiejsze adventure są duże – spróbuj manewrować Sokołem 1000 na przedwojennej, piaszczystej drodze.
Ciekawostka:
Egzemplarze wojskowe miały mocowania na broń. To nie był sprzęt na niedzielną przejażdżkę po bulwarach. To był sprzęt „jak trzeba, to jedziemy”.
Dziś? Ceny potrafią przekroczyć wartość nowego samochodu klasy premium.
Sokół 600 RT – trochę lżej, trochę bardziej „dla ludzi”
Nie każdy potrzebował sprzętu do zadań specjalnych. Dlatego powstał:
Sokół 600 RT
600 cm³
lżejszy
bardziej cywilny
nadal solidny jak szafa pancerna
To był motocykl dla urzędnika, przedsiębiorcy, może lekarza z fantazją.
Taki międzywojenny odpowiednik: „chcę coś mocnego, ale nie muszę zdobywać Europy”.
A co z prywatnymi firmami?
Nie wszystko było państwowe. W latach 20. i 30. działały mniejsze marki, np. Perkun.
Często korzystano z zagranicznych silników (np. brytyjskich JAP), a resztę składano na miejscu.
Brzmi znajomo? Trochę jak dzisiejsze customy – bierzesz to, co najlepsze, i budujesz swoje.
Problem był jeden:
rynek był mały, kryzys był duży, a klient raczej oszczędny.
Motocykl = wojsko
W II RP motocykl to nie był gadżet lifestyle’owy.
To było:
narzędzie łączności,
sprzęt zwiadowczy,
element nowoczesnej armii.
Polscy motocykliści startowali nawet w International Six Days Trial, czyli czymś w rodzaju międzywojennego „hard enduro level expert”.
I radzili sobie naprawdę dobrze.
I wtedy przyszła wojna
Pod koniec lat 30. produkcja rosła. Zamówienia wojskowe napędzały fabryki. Wydawało się, że to dopiero początek.
Wrzesień 1939.
Fabryki przejęte. Produkcja przerwana. Dokumentacja często zniszczona lub rozproszona. Inżynierowie – różne losy.
Polska motoryzacja dostała pauzę. Bardzo długą.
Dlaczego te motocykle mają dziś taki klimat?
Bo powstały w czasie, gdy:
państwo dopiero się odbudowywało,
wszystko było ambitne,
inżynierowie mieli wizję,
a drogi nie zawsze miały asfalt.
To nie były tylko motocykle.
To były symbole: nowoczesności, niezależności i wiary, że „damy radę”.